Giám sát điện năng là gì? Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng hệ thống trong nhà máy

Giám sát điện năng giúp doanh nghiệp theo dõi mức tiêu thụ điện, kiểm soát vận hành và phát hiện kịp thời các bất thường trong nhà máy. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết giám sát điện năng là gì? Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng hệ thống trong nhà máy qua bài viết dưới đây.

Giám sát điện năng là gì? 

Giám sát điện năng (Energy Monitoring) là giải pháp thu thập, theo dõi, lưu trữ và phân tích các thông số điện năng của hệ thống theo thời gian thực. Thông qua đồng hồ đo điện, các thiết bị cảm biến và phần mềm giám sát, các kỹ sư theo dõi lượng điện tiêu thụ tại từng khu vực, dây chuyền hoặc thiết bị.

Hiển thị các chỉ số như điện áp, dòng điện, công suất, hệ số công suất và điện năng tiêu thụ. Hệ thống giám sát điện năng phát hiện những dấu hiệu bất thường, đánh giá mức tiêu thụ điện. Và hỗ trợ kiểm soát chi phí, tối ưu vận hành và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn.

Giám sát điện năng là gì?

Xem nhanh top 6 sản phẩm quản lý điện năng tốt được nhiều người tin dùng tại ATPro

  • Có sẵn: 10
3.720.600 ₫
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước

Cấu tạo của hệ thống giám sát điện năng 

Thu thập dữ liệu (Field Level)

Đặt trực tiếp tại các tủ điện, máy móc hoặc phân xưởng để đo lường các thông số điện năng thực tế:

  • Đồng hồ đo điện đa năng (Smart Meter/Power Meter): Đo dòng điện (I), điện áp (V), công suất (P,Q,S), hệ số công suất (), điện năng tiêu thụ (kWh) và sóng hài.
  • Cảm biến & Biến dòng/Biến áp (CT/PT): Chuyển đổi dòng điện/điện áp lớn xuống mức an toàn để đồng hồ đọc được.
  • Cảm biến môi trường (mở rộng): Đo nhiệt độ tủ điện, độ ẩm, áp suất để đánh giá thêm an toàn vận hành.

Truyền thông & Truyền dữ liệu (Communication Level)

Đóng vai trò là cầu nối chuyển tải dữ liệu từ các thiết bị đo về trung tâm xử lý:

  • Chuẩn giao tiếp thiết bị: Phổ biến nhất là chuẩn RS-485 chạy giao thức Modbus RTU.
  • Bộ chuyển đổi & Bộ gom dữ liệu (Gateway / Converter / PLC):
    • Chuyển đổi tín hiệu Modbus RTU (RS-485) sang Modbus TCP/IP (Ethernet/Wi-Fi) hoặc các chuẩn IoT như MQTT.
    • Gom dữ liệu từ hàng trăm đồng hồ về hạ tầng mạng LAN/Cloud của doanh nghiệp.

Quản lý & Hiển thị (Management Level)

Nơi tiếp nhận, lưu trữ, phân tích và đưa ra cảnh báo cho người quản lý:

  • Máy chủ & Cơ sở dữ liệu (Server & Database): Lưu trữ lịch sử tiêu thụ điện theo thời gian thực.
  • Phần mềm giám sát (SCADA / EMS Software / Web / App):
    • Hiển thị: Trực quan hóa dữ liệu qua biểu đồ, sơ đồ đơn tuyến (Single Line Diagram).
    • Phân tích: Tự động tính toán chi phí điện, phát hiện tổn thất, phân tích tải peak/off-peak.
    • Cảnh báo: Gửi thông báo qua tin nhắn, email hoặc chuông báo khi có sự cố quá tải, lệch pha, sụt áp, hoặc hệ số thấp.

Các bước hoạt động của giám sát điện năng trong nhà máy 

Bước 1: Đo lường các thông số điện

Đầu tiên, các thiết bị đo được lắp tại tủ điện, máy móc hoặc dây chuyền sản xuất để thu thập dữ liệu điện. Biến dòng CT và biến áp PT giúp đưa dòng điện, điện áp về mức phù hợp để thiết bị đo có thể tiếp nhận. Sau đó, đồng hồ đo điện thông minh (Smart Meter) ghi nhận các thông số như:

  • Điện áp.
  • Dòng điện.
  • Công suất.
  • Hệ số công suất.
  • Tần số.
  • Điện năng tiêu thụ.
  • Một số thông số chất lượng điện nếu thiết bị hỗ trợ.

Bước 2: Truyền tất cả dữ liệu về hệ thống trung tâm

Sau khi đo được các thông số điện, đồng hồ sẽ gửi dữ liệu đến Gateway, PLC hoặc bộ thu thập dữ liệu.

Thông thường, đồng hồ có thể kết nối thông qua RS-485 và giao thức Modbus RTU. Gateway tiếp nhận dữ liệu từ một hoặc nhiều đồng hồ, sau đó truyền dữ liệu về máy chủ thông qua Ethernet, Wi-Fi, 4G hoặc Internet tùy cấu hình.

Bước 3: Xử lý và lưu trữ toàn bộ dữ liệu

Khi dữ liệu được đưa về máy chủ, hệ thống sẽ tiếp nhận, xử lý và lưu trữ.Dữ liệu được lưu theo: Giờ- Ngày- Tháng; Ca sản xuất; Khu vực; Dây chuyền; Từng thiết bị.

Phần mềm cũng thiết lập các ngưỡng cảnh báo. Ví dụ, nếu dòng điện hoặc công suất vượt mức cài đặt, hệ thống sẽ ghi nhận và xác định đây là trạng thái bất thường cần kiểm tra.

Bước 4: Hiển thị, phân tích và cảnh báo sự cố 

Sau khi dữ liệu được xử lý, phần mềm SCADA, EMS, Web hoặc App sẽ hiển thị thông tin để người quản lý theo dõi. Các dữ liệu được thể hiện dưới dạng:

  • Biểu đồ điện năng tiêu thụ.
  • Biểu đồ công suất.
  • Bảng thông số điện.
  • Dashboard.
  • Sơ đồ đơn tuyến.
  • Báo cáo theo ngày, tháng hoặc ca sản xuất.

Nếu phát hiện vấn đề như quá tải, sụt áp, lệch pha hoặc hệ số công suất thấp, hệ thống đưa ra cảnh báo trên phần mềm hoặc gửi thông báo đến người phụ trách qua các kênh được cấu hình.

phần mềm giám sát atscada
Giao diện phần mềm giám sát điện năng atscada

Giám sát điện năng ứng dụng hệ thống trong nhà máy 

Giám sát tải điện

Hệ thống giúp theo dõi lượng điện tiêu thụ và công suất sử dụng của các thiết bị trong nhà máy theo thời gian thực. Các thiết bị có công suất lớn như động cơ, máy biến áp, lò sưởi, máy nén khí, hệ thống điều hòa được giám sát riêng để biết mức sử dụng điện của từng thiết bị.

Thông qua dữ liệu thu thập được, doanh nghiệp xác định những thiết bị đang tiêu thụ nhiều điện, theo dõi sự thay đổi của phụ tải và tìm phương án vận hành phù hợp.

Giám sát chất lượng điện năng

Hệ thống còn giúp kiểm tra các thông số liên quan đến chất lượng điện như: Điện áp, Dòng điện, Tần số, Hệ số công suất (cosφ), Độ méo hài (THD),Lệch pha và các thông số khác tùy loại thiết bị đo.

Việc theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm các hiện tượng bất thường như sụt áp, quá áp, lệch pha hoặc méo hài cao. Là cơ sở để doanh nghiệp kiểm tra nguyên nhân và hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đến thiết bị và quá trình sản xuất.

Phát hiện sớm và giảm lãng phí năng lượng

Dữ liệu từ hệ thống giám sát giúp doanh nghiệp nhận biết những khu vực hoặc thiết bị đang sử dụng điện chưa hiệu quả. Sau khi xác định được nguyên nhân, doanh nghiệp triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng như thay thế thiết bị hiệu suất thấp, tối ưu thời gian vận hành hoặc sử dụng biến tần cho động cơ khi phù hợp.

Quản lý tập trung, nhanh chóng phát hiện các sự cố

Kết nối với hệ thống tự động hóa và SCADA

Hệ thống giám sát điện năng kết nối với PLC, SCADA, EMS, IoT Gateway hoặc các phần mềm quản lý khác.

Dữ liệu điện được đưa vào hệ thống tự động hóa để cùng theo dõi với các thông số vận hành khác của nhà máy. Trong một số hệ thống, dữ liệu được sử dụng để thực hiện các chức năng điều khiển hoặc tự động phản hồi theo điều kiện được cài đặt. Nhờ đó, giám sát điện năng không chỉ dừng lại ở việc “xem số điện” mà trở thành một phần của hệ thống quản lý và tự động hóa nhà máy.

Giám sát điện năng giúp doanh nghiệp theo dõi, phân tích và kiểm soát tình trạng sử dụng điện trong nhà máy. Thu thập dữ liệu theo thời gian thực, phát hiện bất thường và hỗ trợ tối ưu chi phí năng lượng.

Xem thêm: Các Tính Năng Trong Phần Phềm Quản Lý Điện Năng AT-EMS

ATPro Corp cung cấp giải pháp giám sát điện năng và tích hợp SCADA/EMS theo nhu cầu thực tế của từng nhà máy. Giúp doanh nghiệp quản lý năng lượng tập trung và nâng cao hiệu quả vận hành.

🔥 BẠN CẦN TƯ VẤN CHI TIẾT HƠN?
Liên hệ qua Zalo để được chuyên viên hỗ trợ giải đáp nhanh nhất và nhận báo giá chính xác.
CHAT ZALO NHẬN BÁO GIÁ PDF

Tham khảo ngay các sản phẩm đang được bán chạy nhất tại ATPro

  • Đặt hàng trước
  • Có sẵn: 5
37.260.000 ₫
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
  • Có sẵn: 3
6.318.000 ₫
  • Đặt hàng trước
  • Có sẵn: 1
1.728.000 ₫
  • Đặt hàng trước
2.052.000 ₫
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
3.649.320 ₫
  • Đặt hàng trước
  • Đặt hàng trước
ATPro việt nam

ATPro - Cung cấp phần mềm SCADA, MES, quản lý điện năng, hệ thống gọi số, hệ thống xếp hàng, đồng hồ LED treo tường, đồng hồ đo lưu lượng, máy tính công nghiệp, màn hình HMI, IoT Gateway, đèn tín hiệu, đèn giao thông, đèn máy CNC, bộ đếm sản phẩm, bảng LED năng suất, cảm biến công nghiệp,...uy tín chất lượng giá tốt. Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.

Bài viết liên quan

Hệ thống giám sát điện năng: SCADA, EMS, PMS, AMR

Hệ thống giám sát điện năng trở thành giải pháp quan trọng giúp theo dõi, [...]

EMS là gì? Hệ thống quản lý năng lượng trong sản xuất

Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, điện năng và các nguồn năng lượng như [...]

Phần mềm quản lý giám sát điện năng theo thời gian thực từ xa 24/7

Hiện nay các doanh nghiệp ngày càng chú trọng tối ưu chi phí vận hành [...]

Phần mềm giám sát năng lượng EMS giám sát Solar toàn diện

Ngành năng lượng tái tạo ngày càng được ứng dụng rộng rãi, hệ thống điện [...]

Quản lý điện năng tiêu thụ từ hộ gia đình đến nhà máy sản xuất lớn

Điện năng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của [...]

Từ ghi chép tay đến giám sát tự động: Lộ trình số hóa năng lượng nhà máy

Quản lý năng lượng hiệu quả giúp nhà máy kiểm soát chi phí & nâng [...]

T.Vấn Zalo(t.Việt)
Hồ Sơ Năng Lực .
WhatsApp ( Eng.)
Map (chỉ đường.)