KIẾN THỨC HAY
Cách kiểm tra encoder sống hay chết bằng đồng hồ vạn năng, nhanh chóng
Th2
Encoder đóng vai trò quan trọng trong việc đo lường vị trí, tốc độ và hướng chuyển động của thiết bị. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, encoder có thể gặp sự cố gây ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của toàn hệ thống. Việc kiểm tra tình trạng encoder còn hoạt động tốt hay đã hư hỏng là điều cần thiết để kịp thời sửa chữa và thay thế. Trong bài viết sau đây, ATPro Corp sẽ chia sẻ cách kiểm tra encoder sống hay chết bằng đồng hồ vạn năng một cách đơn giản.
Tìm hiểu encoder là gì?
Encoder (bộ mã hóa) là một loại cảm biến dùng để ghi nhận và chuyển đổi chuyển động cơ học thành tín hiệu điện dưới dạng số hoặc xung. Thiết bị này hoạt động bằng cách tạo ra các tín hiệu kỹ thuật số tương ứng với vị trí, tốc độ hoặc hướng chuyển động của trục máy, động cơ hay các bộ phận cơ khí khác. Nhờ đó, hệ thống điều khiển có thể theo dõi và xử lý chính xác trạng thái hoạt động của thiết bị.
Trong lĩnh vực cơ khí – tự động hóa, đặc biệt là máy CNC, encoder giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc đo lường và hiển thị các thông số vận hành. Dựa vào cấu tạo và nguyên lý hoạt động, encoder thường được chia thành hai loại chính là encoder tuyến tính (đo chuyển động thẳng) và encoder quay (đo chuyển động xoay). Cả hai loại đều góp phần đảm bảo máy móc vận hành ổn định, chính xác và hiệu quả.
Cấu tạo của thiết bị encoder
Encoder có cấu tạo tương đối đơn giản nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo và xử lý tín hiệu phản hồi cho hệ thống điều khiển. Về cơ bản, một bộ encoder quang học thường gồm các bộ phận chính sau:
Đĩa quay mã hóa (Code Disk):
Là một đĩa tròn được gắn trực tiếp vào trục động cơ hoặc trục truyền động. Trên bề mặt đĩa có các khe hở hoặc vạch mã được bố trí theo quy luật nhất định. Khi trục quay, đĩa sẽ quay theo và tạo ra sự gián đoạn ánh sáng.
Nguồn phát sáng (Đèn LED hồng ngoại):
Đèn LED có nhiệm vụ phát ra chùm tia sáng ổn định chiếu xuyên qua các khe trên đĩa quay. Đây là yếu tố quan trọng giúp tạo ra tín hiệu quang học chính xác.
Mắt thu quang điện (Photodiode/Phototransistor):
Bộ phận này được đặt đối diện với đèn LED để thu nhận ánh sáng đi qua đĩa mã. Khi ánh sáng bị che hoặc cho phép đi qua, mắt thu sẽ chuyển đổi sự thay đổi đó thành tín hiệu điện.
Bảng mạch xử lý tín hiệu (PCB):
Bảng mạch có chức năng khuếch đại, lọc nhiễu và chuyển đổi tín hiệu thu được thành dạng xung vuông hoặc tín hiệu số tiêu chuẩn. Đồng thời, mạch cũng giúp đảm bảo tín hiệu đầu ra ổn định, dễ dàng kết nối với bộ điều khiển.
Vỏ bảo vệ và trục kết nối:
Encoder còn được bao bọc bởi lớp vỏ kim loại hoặc nhựa kỹ thuật nhằm bảo vệ linh kiện bên trong khỏi bụi bẩn, độ ẩm và va đập. Phần trục kết nối giúp encoder liên kết chắc chắn với động cơ hoặc cơ cấu truyền động.
Nguyên lý hoạt động của thiết bị encoder
Encoder hoạt động dựa trên nguyên lý chuyển đổi chuyển động cơ học thành tín hiệu điện. Để phục vụ cho quá trình đo lường và điều khiển. Khi trục động cơ hoặc cơ cấu truyền động quay, trục encoder gắn liền với nó cũng quay theo, làm cho đĩa mã hóa bên trong chuyển động liên tục.
Trong quá trình này, đèn LED phát ra chùm tia sáng chiếu xuyên qua các khe hoặc vạch trên đĩa quay. Khi đĩa quay, các khe hở lần lượt đi qua vùng chiếu sáng. Tạo ra hiện tượng lúc có ánh sáng đi qua, lúc bị che khuất. Mắt thu quang sẽ nhận biết sự thay đổi này và chuyển đổi thành tín hiệu điện dạng xung.
Mỗi lần ánh sáng bị cắt hoặc cho phép đi qua tương ứng với một xung tín hiệu. Số lượng xung tạo ra sẽ tỷ lệ thuận với tốc độ và góc quay của trục. Bộ xử lý tín hiệu bên trong encoder sẽ khuếch đại và chuẩn hóa các xung này trước khi truyền về bộ điều khiển trung tâm như PLC, biến tần hoặc hệ CNC.
Tại tủ điều khiển, tín hiệu từ encoder được hệ thống PLC tiếp nhận và xử lý thông qua chương trình cài đặt sẵn. Dựa vào số lượng xung đếm được, hệ thống xác định chính xác các thông số như vị trí, tốc độ, quãng đường di chuyển hoặc số vòng quay. Từ đó hiển thị giá trị đo và điều khiển máy móc vận hành ổn định, chính xác.
Hướng dẫn cách kiểm tra encoder sống hay chết bằng đồng hồ vạn năng
Để xác định encoder còn “sống” hay đã “chết”, sử dụng đồng hồ vạn năng và thực hiện theo các bước đơn giản sau:
Bước 1: Cài đặt chế độ đo trên đồng hồ
Trước tiên, hãy chuyển đồng hồ vạn năng sang chế độ đo điện áp một chiều (DC Voltage). Điều này giúp bạn đo chính xác điện áp đầu ra của encoder trong quá trình hoạt động.
Bước 2: Chọn thang đo và cấp nguồn cho encoder
Tiếp theo, chọn thang đo phù hợp với dòng điện một chiều (DC), thường là thang 20V hoặc tương đương. Sau đó, cấp nguồn cho encoder với điện áp đầu vào khoảng 5V theo đúng thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.
Bước 3: Tiến hành đo tín hiệu các pha
Sử dụng que đo của đồng hồ vạn năng để kiểm tra các chân tín hiệu của encoder. Đặt que đo vào các pha A, B, C (hoặc các kênh tín hiệu tương ứng) và quan sát giá trị hiển thị trên màn hình.
- Nếu điện áp tại các pha dao động trong khoảng 2.5V – 3.5V, điều này cho thấy encoder vẫn hoạt động ổn định và tín hiệu đầu ra bình thường.
- Nếu điện áp đo được quá thấp, quá cao hoặc không ổn định, rất có thể encoder đã bị lỗi. Suy giảm chất lượng hoặc hư hỏng, cần tiến hành kiểm tra sâu hơn, sửa chữa hoặc thay thế để đảm bảo hệ thống vận hành an toàn.
Lưu ý: Khi đo, bạn nên cho trục encoder quay nhẹ để kiểm tra sự thay đổi tín hiệu. Đồng thời đảm bảo các đầu nối và nguồn cấp ổn định nhằm tránh sai số trong quá trình đo.
Lời kết
Với cách kiểm tra encoder sống hay chết bằng đồng hồ vạn năng do ATPro Corp cung cấp. Người dùng dễ dàng xác định tình trạng hoạt động của thiết bị chỉ với vài thao tác cơ bản. Phương pháp này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí sửa chữa, hỗ trợ phát hiện sớm các lỗi tiềm ẩn trong hệ thống.
Thông qua việc đo điện áp tại các pha tín hiệu, kỹ thuật viên có thể nhanh chóng đánh giá độ ổn định và chính xác của encoder. Nếu các thông số nằm trong ngưỡng cho phép, thiết bị vẫn hoạt động tốt; ngược lại, khi xuất hiện sai lệch bất thường, đó là dấu hiệu cảnh báo encoder đã xuống cấp hoặc hư hỏng.
Xem thêm: Cách đo và kiểm tra điện trở nhiệt sống hay chết bằng đồng hồ VOM
Nhờ hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu từ ATPro Corp, việc kiểm tra encoder trở nên đơn giản hơn. Doanh nghiệp và người vận hành chủ động trong công tác bảo trì, nâng cao hiệu suất và đảm bảo hệ thống máy móc luôn vận hành ổn định, an toàn.
Tham khảo ngay các sản phẩm đang được bán chạy nhất tại ATPro
ATPro - Cung cấp phần mềm SCADA, MES, quản lý điện năng, hệ thống gọi số, hệ thống xếp hàng, đồng hồ LED treo tường, đồng hồ đo lưu lượng, máy tính công nghiệp, màn hình HMI, IoT Gateway, đèn tín hiệu, đèn giao thông, đèn máy CNC, bộ đếm sản phẩm, bảng LED năng suất, cảm biến công nghiệp,...uy tín chất lượng giá tốt. Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.
Bài viết liên quan
FMEA là gì? Cách phân tích sai hỏng và ứng dụng trong sản xuất
Trong môi trường sản xuất hiện đại, chỉ một sai sót nhỏ trong thiết kế [...]
Th2
Cách đo và kiểm tra điện trở nhiệt sống hay chết bằng đồng hồ VOM, tìm hiểu ngay
Việc biết cách đo và kiểm tra điện trở nhiệt còn sống hay đã “chết” [...]
Th2
RCM là gì? Quy trình, nguyên tắc và ứng dụng thực tế của RCM
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng tối ưu chi phí vận hành, [...]
Th2
MSA là gì? Vai trò quan trọng của MSA trong quản lý chất lượng
Trong quản lý chất lượng hiện đại, dữ liệu đo lường đóng vai trò nền [...]
Th2
Cách đo và kiểm tra điện trở đốt nóng sống hay chết, tìm hiểu ngay.
Điện trở đốt nóng là một trong những loại điện trở được sử dụng rộng [...]
Th2
APQP là gì? Hiểu rõ quy trình lập kế hoạch chất lượng sản phẩm từ A – Z
Ngày nay, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn APQP – quy trình lập kế hoạch [...]
Th2